Amri Kumi – Amri ya Pili
Andiko la Biblia la leo: Kutoka 20:4–6
“Usijifanyie sanamu ya kuchonga, wala mfano wa kitu chochote kilicho juu mbinguni, kilicho chini duniani, wala kilicho majini chini ya dunia. Usivisujudie wala kuvitumikia; kwa kuwa mimi, Bwana, Mungu wako, ni Mungu mwenye wivu, nawapatiliza wana maovu ya baba zao, hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao; nami nawarehemu maelfu elfu wanipendao na kuzishika amri zangu.”
Ndugu wapendwa, leo ni kipindi cha pili cha mfululizo wa Amri Kumi.
Wiki iliyopita tulijifunza Amri ya Kwanza, isemayo tusiwe na miungu mingine ila Mungu pekee. Mungu wa pekee ndiye aliyeumba wanadamu na kila kitu kilichopo; huwapa wanadamu uhai na baraka. Watu wanapotumikia sanamu zisizo na maana, yaani miungu mingine, huteswa na adui Ibilisi na Shetani. Mungu wetu mwenye upendo aliweka Amri ya Kwanza ili tupate ulinzi na baraka kwa kumtumikia yeye pekee.
Leo tutajifunza Amri ya Pili inayokataza kuabudu sanamu. Hatupaswi kujitengenezea sanamu wala kuabudu sanamu za namna yoyote. Lakini amri hii haimaanishi tu kutokuabudu sanamu tulizotengeneza kwa mikono yetu. Sikilizeni ujumbe huu na mtafakari kama mmeabudu sanamu kiroho, hata kama mnaamini kwamba mmemtumikia Mungu pekee. Ninaomba katika jina la Bwana muondoe sanamu zote maishani mwenu na kuwa watoto wapendwa na waliobarikiwa wa Mungu.
Ndugu wapendwa, sanamu ni umbo au mfano wa mungu unaotumiwa kuabudiwa. Inaweza kuwa kitu kilichotengenezwa kwa mbao, jiwe, chuma au dhahabu; mfano wa mwanadamu, mnyama, mdudu, ndege au kiumbe wa baharini; miili ya angani kama jua, mwezi na nyota; au kitu kilichobuniwa akilini. Kuabudu sanamu ni kutengeneza mifano hiyo na kuiabudu. Sanamu zilizotengenezwa na watu hazina uhai.
Hazina uwezo wa kujibu maombi wala kutoa baraka. Itakuwa upumbavu ulioje kwa watu walioumbwa kwa mfano wa Mungu Muumba kuabudu sanamu zilizotengenezwa kwa mikono ya wanadamu na kuziomba baraka! Isaya 46:6–7 inasema watu humimina dhahabu kutoka mifukoni mwao, hupima fedha, kumlipa fundi wa dhahabu atengeneze mungu, kisha huisujudia na kuiabudu; huiinua mabegani na kuiweka mahali pake, haisogei, na ingawa mtu akiililia haiwezi kujibu wala kumwokoa katika taabu yake. Matendo ya ushirikina kama kubeba hirizi au kutoa dhabihu kwa wafu pia ni ibada ya sanamu.
Wengine huamini kwamba hirizi huzuia majanga na kuleta baraka. Kwa kweli ni kinyume chake. Macho ya kiroho yakifunguliwa, mtu huona kwamba pepo wachafu na roho mbaya huvutiwa na hirizi na sanamu, nazo ndizo zinazosababisha misiba. Kumbuka kwamba Mungu pekee ndiye awezaye kuwabariki watu; sanamu huleta majanga tu. Kwa nini watu hutamani kutengeneza na kuabudu sanamu zisizo na maana? Mwanadamu kwa asili hutaka kuona kwa macho na kugusa kwa mikono ili aridhike. Katika Kutoka 32, Waisraeli waliotoka Misri walikuwa wameshuhudia mara nyingi nguvu za Mungu, lakini bado walitengeneza na kuabudu sanamu, wakamkasirisha Mungu.
Waisraeli walimtumikia Musa, ambaye Mungu alikuwa pamoja naye, kana kwamba yeye ndiye Mungu. Musa alipowaacha ili kupokea amri kutoka kwa Mungu, watu hawakuweza kuvumilia kutokuwepo kwake, wakatengeneza na kuabudu sanamu. Walitengeneza ndama wa dhahabu na kusema ndiye mungu aliyewaongoza. Kwa sababu hiyo wakapata ghadhabu kuu ya Mungu. Ndugu wapendwa, hatuwezi kumwona kimwili wala kutengeneza mfano wa kimwili wa Mungu aliye Roho. Kwa hiyo tusitengeneze sanamu na kuiabudu kama mungu. Baadhi ya wanaosema wanamwamini Mungu huabudu sanamu zisizoonekana moja kwa moja, kwa mfano, husali mbele ya picha ya Yesu.
Wengine hutengeneza picha ya Bikira Maria au mashujaa wa imani na kuiabudu. Hayo pia ni aina za ibada ya sanamu ambazo Mungu huchukia. Maria na mashujaa wa imani ni viumbe vya Mungu, hawapaswi kuabudiwa. Mungu Baba, Mwana na Roho Mtakatifu pekee ndio wanaopaswa kuabudiwa na kuombwa. Hata ukitengeneza mfano wa Mungu Mwana, si mfano halisi wa Yesu; umetokana na mawazo ya msanii au mchongaji, na hutofautiana kutoka mtu mmoja hadi mwingine. Kuabudu au kusali mbele ya vitu hivyo ni ibada ya sanamu. Hata hivyo, wengine hukataa sana wazo la sanamu kiasi cha kuiona misalaba ya kanisani kuwa sanamu. Msalaba si sanamu, bali ni ishara ya Injili tunayoamini.
Yesu alibeba msalaba wa mbao na kumwaga damu yake ya thamani. Tunautazama msalaba ili tukumbuke damu yake na neema ya ukombozi. Msalaba si kitu cha kuabudiwa wala sanamu. Picha ya Yesu akiwa na mwana-kondoo au ya Karamu ya Mwisho si sanamu yenyewe; ni vielelezo vya Yesu Mchungaji Mwema na huduma yake. Hatuviabudu wala kuviomba. Lakini kuabudu au kusali mbele ya sanamu au picha ya Yesu ni ibada ya sanamu. Wengine wanaposikia amri ya kutoabudu sanamu hudai hata Musa alitengeneza sanamu. Wanataja Hesabu 21, Waisraeli walipomnung’unikia Mungu na kuumwa na nyoka za moto. Waisraeli wengi walipokuwa wakifa kwa kuumwa, Musa akatengeneza nyoka wa shaba na kumweka juu ya mti; kila aliyeumwa aliishi alipotii neno la Mungu na kumtazama.
Mungu alimwamuru Musa atengeneze nyoka wa shaba, lakini hakukusudia watu waiabudu. Mungu aliruhusu hilo liwe mfano wa Yesu Kristo ambaye angekuja kuwaokoa watu kutoka katika laana ya sheria. Kama watu walivyookolewa na mauti kwa kumtazama nyoka wa shaba, wale walio katika njia ya mauti kwa sababu ya dhambi hupokea wokovu na uzima wanapomwamini na kumpokea Yesu aliyetundikwa msalabani kuwa Bwana. Wanaodhani kwamba Musa alitengeneza sanamu hawaelewi maana hiyo ya kiroho. 2 Wafalme 18:4 inasema kwamba baadaye Mfalme Hezekia alivunja nyoka wa shaba aliyekuwa ametengenezwa na Musa, kwa kuwa Waisraeli walikuwa wakimfukizia uvumba na kumwita Nehushtani. Ingawa nyoka huyo alitengenezwa kulingana na mapenzi ya Mungu, kisa hiki kinaonyesha kwamba kamwe hapaswi kufanywa sanamu au kitu cha kuabudiwa.
Ndugu wapendwa, tumeangalia maana ya kimwili ya ibada ya sanamu. Jambo muhimu zaidi ni maana yake ya kiroho: kitu chochote kinachopendwa kuliko Mungu. Mtu hafanyi ibada ya sanamu kwa kusujudia tu sanamu ya Buddha au madhabahu ya dhabihu. Ukifuata tamaa za mwili na kuwapenda wazazi, mwenzi au watoto kuliko Mungu, hiyo pia ni ibada ya sanamu kiroho. Wale wanaojiona kuwa wa kwanza na kujipenda kuliko wote hujifanya sanamu. Hii haimaanishi kwamba hatupaswi kuwapenda wengine, bali kwamba Mungu ndiye awe wa kwanza.
Kwa mfano, ni kawaida kabisa kwa watoto wa Mungu kuwapenda wazazi wao katika kweli. Mungu alisema pia, “Waheshimu wazazi wako.” Lakini ukiacha kweli kwa sababu ya kuwapenda wazazi, unawafanya kuwa sanamu kwa kuwapenda kuliko Mungu. Wazazi wako wasioamini wasipopenda uende kanisani Jumapili, ukiivunja Sabato ili kuwafurahisha, unawapenda kuliko Mungu. Hilo halimpendezi Mungu na linaonyesha kwamba huwapendi kweli wazazi wako. Ukimpenda mtu kweli, utamwongoza kwenye wokovu na uzima wa milele. Huo ndio upendo wa kweli. Si muhimu tu kuitunza Sabato, bali pia kuwahubiria wazazi wako na kuwaombea wapokee wokovu haraka. Hivyo ndivyo unavyoweza kuwaheshimu na kuwapenda kweli.
Kanuni hiyo inawahusu wazazi pia. Ukiwapenda watoto wako kweli, lazima kwanza umpende Mungu na kuwapenda watoto wako ndani ya Mungu. Hata uwathamini kiasi gani, huwezi kuwalinda dhidi ya adui Ibilisi kwa nguvu za kibinadamu. Huwezi kuwaponya magonjwa yasiyotibika, kuwafanya warefu zaidi au kuwalinda dhidi ya ajali. Lakini Mungu anaweza kuwalinda unapomcha, kumkabidhi watoto wako na kuwapenda katika Bwana. Mungu hutupa nguvu za kiroho na kimwili na kutubariki tufanikiwe katika yote. Ndivyo ilivyo pia kwa upendo wa mume na mke. Wasipoijua kweli upendo wa Mungu, wenzi hushiriki upendo wa kimwili tu.
Hugombana hata wanaposema wanapendana, na hatimaye huwa kama wageni. Lakini tukipendana ndani ya Mungu, tunaweza kushiriki upendo wa kweli wa kiroho: upendo usiochokozeka, usiotenda yasiyofaa, usiotafuta faida yake wala kubadilika. Tunaweza kuupata tu tukimpenda Mungu Baba kwanza kabla ya kuwapenda wengine. Ndiyo maana Mungu anatuambia tumpende yeye kuliko wote na tusiabudu sanamu. Bila kuelewa maana hii ya kiroho, mtu asiseme, “Kanisa linatuambia tumpende Mungu tu, si familia.” Ukiivunja amri ya Mungu kwa sababu ya kupenda fedha, umaarufu au elimu, vitu hivyo vinakuwa sanamu za kiroho pia. Siku hizi watu wengi husema wanamwamini Mungu lakini hupenda mali zaidi na hata hawaitunzi Sabato.
Wengine huvunja amri za Mungu ili kuhifadhi umaarufu na mamlaka yao duniani. Ukiivunja Sabato, ukikubaliana na ulimwengu na kuacha kuishi katika kweli kwa ajili ya mali, mamlaka au sifa, hiyo pia ni ibada ya sanamu ya kiroho. Wengine huwapenda watu mashuhuri kuliko Mungu na kuwafanya sanamu. Si vibaya kupenda na kuvutiwa na vipaji vya watu katika uigizaji au michezo, lakini usiwafanye kuwa sanamu zinazotangulia Mungu. Baadhi ya washiriki wetu wana vipaji vikubwa vya kuimba, kucheza au muziki, lakini hilo halipaswi kuwafanya sanamu zenu. Vivyo hivyo, unaweza kuheshimu na kuvutiwa na vipaji vya watu maarufu. Lakini ukitamani mambo ya ulimwengu, ukayaweka daima moyoni na kuyapenda kuliko Mungu, utazidi kujitenga naye, jambo lisilompendeza. Hali hiyo inawahusu pia watu wanaovutiwa kupita kiasi na vitu vya kuchezea au mali wanazothamini.
Vitu hivyo vikiteka moyo wako kabisa vinaweza kuwa sanamu. Ndugu wapendwa, sehemu ya mwisho ya Kutoka 20:5 na mstari wa 6 ina ahadi ya baraka kwa wanaotii amri ya kutoabudu sanamu, na onyo kwa wasiotii: “Kwa kuwa mimi, Bwana, Mungu wako, ni Mungu mwenye wivu, nawapatiliza wana maovu ya baba zao, hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao; nami nawarehemu maelfu elfu wanipendao na kuzishika amri zangu.” Mungu anaposema ana wivu, anamaanisha tofauti na wivu wa kawaida wa mwanadamu. Wivu wa kibinadamu unatokana na tamaa za mwili.
Wivu huo ni mbaya, mchafu na huwadhuru wengine. Kwa mfano, upendo kati ya wanandoa unapopoa na mume akapata mwenzi mwingine, mke anaweza kuwa na wivu na kujaribu kumdhuru. Kwa hasira na chuki anaweza kugombana na kumwaibisha kwa kuwaambia wengine makosa yake; wengine hata huwafungulia kesi. Wivu, husuda na kisasi hicho hutokana na chuki, si upendo. Kumpenda mwenzi wako kiroho kunamaanisha kwanza kujichunguza na kutafakari mapungufu yako badala ya kuwa na wivu wa kimwili. Jiulize kama matendo yako yalikuwa sawa mbele za Mungu na kama ulimpenda na kumhudumia mwenzi wako.
Badala ya kuwaambia wengine makosa ya mwenzi wako, tafuta hekima ya Mungu ya kuubadilisha moyo wake. (Esta.) Ndugu wapendwa, basi wivu wa upendo wa Mungu ukoje? Waumini wanapoabudu sanamu, Mungu huwageuzia uso wake, na adui Ibilisi na Shetani huwatawala. Si kwamba Mungu huwaletea majanga, bali kwa mujibu wa sheria ya haki analazimika kumwachia Shetani mwumini aliyefanya dhambi. Baada ya kupitia majaribu na dhiki mbalimbali na kuwa maskini wa moyo, watu hutambua makosa yao, hutubu na kumrudia Mungu. Hayo ndiyo matokeo ya wivu wa Mungu. Wivu wake huwasaidia watoto wake waingie katika njia ya uzima wa milele badala ya kuifuata njia ya maangamizi kwa sababu ya dhambi. Ni ishara ya upendo wake wa kweli. Ingekuwaje kama Mungu asingekuwa na wivu, akawapuuza waumini wenye dhambi, akawasamehe bila masharti na asiruhusu yatokee matokeo yoyote ya dhambi zao?
Watu wasingeweza kutubu; wangeendelea kutenda dhambi na hatimaye kufuata njia ya mauti ya milele. (Wazazi wanapowalea watoto wanaojifikiria wao wenyewe tu.) Ndugu wapendwa, Mungu ni Baba na Muumba aliyejitoa hata kumtoa Mwanawe wa pekee ili kufungua njia ya wokovu kwa wanadamu wote. Anatawala yote na kuwabariki wanaomcha. Hata hivyo, watu wanapopenda na kuabudu sanamu badala ya Mungu wanayepaswa kumtumikia na kumheshimu, ni sawa na kumchukia Mungu na kumsaliti. Wanaomchukia Mungu hupata matokeo ya dhambi zao; uovu huo huenda kwa vizazi vya tatu au vya nne.
Kama Neno linavyosema, familia zinazoabudu sana sanamu na kuendelea kutenda maovu hukumbwa na mahangaiko na matatizo. Matatizo ya fedha na dhiki mbalimbali huendelea kutokea; watu huwa na magonjwa yasiyotibika, ulemavu, matatizo ya akili, kupagawa na pepo au kujiua. Dhiki zikiendelea kwa vizazi vinne, ukoo unaweza kusambaratika na kufikia hatua isiyoweza kurekebishwa. Kwa nini Mungu hakusema kizazi cha nne tu, bali kizazi cha tatu au cha nne? Hilo linaonyesha rehema yake.
Yaani, hata kama mababu waliabudu sanamu na kumpinga Mungu, mtu wa kizazi kinachofuata anaweza kupokea rehema ya Mungu na kusitisha majanga kwa kutubu na kumtafuta Mungu kabla familia haijasambaratika. Hata hivyo, si rahisi kwa wazao kumwamini Mungu ikiwa mababu zao walimpinga, waliabudu sanamu sana na kujilimbikizia uovu. Hata wakimpokea Bwana, ni vigumu kuishi maisha ya imani kwa sababu wamefungwa kiroho na mababu zao. Adui Ibilisi na Shetani huendelea kuwashtaki na kuwazuia wasiwe na imani, wakijaribu kuwarudisha katika mauti.
Hata katika hali hiyo, tukitubu kwa niaba ya mababu zetu kwa moyo mnyenyekevu, tukiondoa uovu wetu wenyewe na kutafuta rehema ya Mungu, hakika tunaweza kulindwa kwa neema yake. Wanaompenda Mungu na kuzishika amri zake wataifurahia neema yake kwa vizazi elfu, yaani milele. Tunaona tena upendo wa Mungu katika neno lake: majanga hudumu hadi kizazi cha tatu au cha nne, lakini baraka hudumu kwa vizazi elfu. Ndugu wapendwa, mkimcha Mungu na kutoabudu sanamu, ninyi na wazao wenu mtabarikiwa. Hata hivyo, ukweli kwamba mababu walimtumikia Mungu vizuri haumaanishi kwamba wazao watapokea baraka bila masharti.
Kwa mfano, Ibrahimu, baba wa imani, alipendwa sana na Mungu, naye Mungu akaahidi kuwabariki wazao wake kwa vizazi vijavyo. Lakini wazao wake ambao hawakumcha Mungu hawakubarikiwa. Daudi pia alimpenda Mungu na akaahidiwa baraka kwa wazao wake, lakini wazao walioacha Mungu hawakupokea ahadi hizo. Wangeweza kupokea na kufurahia baraka zote zilizokuwa zimewekwa akiba ikiwa tu wangempenda Mungu, kuishi katika kweli na kutojitia unajisi kwa sanamu.
Ndugu wapendwa, ninaomba msijitengenezee wala kuabudu sanamu. Ninaomba katika jina la Bwana mpokee na kufurahia kwa wingi baraka alizoahidi kwenu, watoto wenu na familia zenu kwa vizazi vijavyo.
